Op het schilderij van Bruegel ‘De strijd tussen Carnaval en Vasten’ zien we een groep kinderen die al spelend een grape naar elkaar gooien. Op ‘De Kinderspelen’ toont Bruegel dat kinderen er ook ‘blinddoekje’ mee speelden. Ze zetten een grape ondersteboven en probeerden er geblinddoekt met een stok op te kloppen.

Als vanouds werd in de 16de eeuw gekookt en gestoofd op een haardvuur dat werd gestookt met hout en turf. Vanaf het midden van de 14de eeuw werden de bolronde kookpotten van oren voorzien om ze boven het vuur te kunnen ophangen en werden er drie pootjes onder geplaatst waardoor ze stabiel in de gloeiende as gezet konden worden. Dergelijke, zeer hittebestendige kookpotten noemt men grapen.

HVG 00130

De grote grape uit roodbakkend aardewerk werd aan de binnen- en buitenzijde volledig geglazuurd en kreeg hierdoor een paarse kleur die langs de ene zijde van de pot lichter is dan aan de andere. Het glazuur maakte het aardewerk minder poreus. Bovendien kon de kookpot door de glazuurlaag langer en intensiever gebruikt worden en was hij beter schoon te houden. Op de buik werden talrijke geprofileerde ribbels als versiering aangebracht maar deze ribbels hadden ook een praktische functie. Tijdens het productieproces werden de grapen in de oven namelijk op elkaar gestapeld en de ribbels zorgden er voor dat de grapen niet zo vlug aan elkaar bakten omdat het contactoppervlak verminderde. De grape heeft twee verticale, stevige, min of meer worstvormige oren waarmee de pot boven het vuur kon gehangen worden. De drie korte, stevige poten staan dicht bij elkaar en werden aan het uiteinde uitgeknepen.

Deze grape is archeologisch compleet ondanks het ontbreken van een aantal scherven. Ze dateert uit de 16de eeuw. De hoogte bedraagt 22,7 cm. Bovenaan is ze, met de dekselgeul inbegrepen, 20,5 cm breed. De opening heeft een doormeter van 16,2 cm. De breedte met oren is 30 cm.

Een recept uit de 16de eeuw

Om spreuwen te stoven: Nemt vleessop, groen cruit gescherft, wat ghineber, verjus, een lutter stekebesien ende wat versch spec teerlincwys, ende dit tsamen met de spreuwen gestooft, maer si moeten eerst in schoon water gesoden wezen.

Zie ook:

http://testavzw.be/grapen-met-een-oor-waren-handige-keukenrecipienten-in-de-16de17de-eeuw-op-het-hof-van-goor/

Bronnen:

https://nl.wikipedia.org/wiki/De_strijd_tussen_Vasten_en_Vastenavond

https://nl.wikipedia.org/wiki/Kinderspelen

W. Braekman, Een Antwerps Kookboek voor Leckertonghen, Antwerpen 1995 (Publikaties van de Stadsbibliotheek en het Archief en Museum voor het Vlaamse Cultuurleven 46)