Zegelstempels worden regelmatig gevonden door metaaldetectoristen. Dit is eigenlijk eerder ongewoon. Na het overlijden van de eigenaar worden ze in principe immers vernietigd. Het lezen van gotische letters is specialistenwerk. Pas als dit gebeurd is, kan de volgende stap gezet worden namelijk de zegelstempel linken aan de oorspronkelijke eigenaar. Vermits deze al eeuwen overleden is, kan meestal alleen het uitpluizen van archieven resultaat opleveren. Niet alleen leden van de adel gebruikten zegelstempels met een eigen wapen. Vanaf de late middeleeuwen hebben ook gewone burgers, zelfs boeren vaak een zegel met een wapen. De kans dat archieven van dergelijke personen bewaard bleven is echter klein, laat staan met een afdruk van de gevonden zegelstempel. Maar er is hoop, door de wereldwijd toenemende digitalisering van de eeuwenoude archieven wordt dit soort bronnen steeds beter toegankelijk. Het is daarom belangrijk om zegelstempels zoveel mogelijk te publiceren om verbanden te kunnen leggen. Eenmaal gelinkt aan de eigenaar zal de historische waarde van de zegelstempel stijgen, er is tenslotte slechts één uniek exemplaar.

De meeste zegelopschriften beginnen met de letter S die vaak als afkorting voor het Latijnse sigillum of zegel staat.

PPV 00533

De zegelstempel, gemaakt van brons, is rond. De zeshoekige steel is getopt door een drielobbige handgreep. De stervormige richtingaanwijzer bevindt zich op de zijkant. Het zegel toont een bijl met lange steel, geflankeerd door twee sterren. Het randschrift is volledig bewaard maar moeilijk leesbaar. De woorden zijn gescheiden door een *: S’ PAWEL’ SO[..]E[.]. Datering: 15de/16de eeuw. De maximumdiameter is 17,7 mm en de hoogte 23,8 mm.

PPV 00534

De gecorrodeerde zegelstempel, gemaakt van brons, is rond. Het draagoog bevindt zich op een verhoogde rib met asymmetrisch handvat. De richtingsaanwijzer is x-vormig. Het zegel toont een asymmetrisch wapenschild (keper, bovenaan telkens drie blokjes, onderaan vier blokjes) rechts gehouden door een engel. Legende: F(RATR)IS : BARTHOLMEI : DE : A [..]. Datering: 15de tot de eerste decennia van de 16de eeuw. De diameter is 26,2 en de hoogte 15,1 mm.

Aanvulling van de legende door de heer Kris Didden, waarvoor dank:

De achternaam is niet te lezen en de familie is niet te achterhalen op basis van het wapen. Wellicht is het zegel van een broeder of een andere lagere geestelijke in een religieuze gemeenschap.

PPV 00535

De zegelstempel, gemaakt van brons, is rond. De gotisch handgreep is volledig bewaard. Op de bovenzijde is een richtingaanwijzer aangebracht in de vorm van vier in kruisvorm geplaatste punten. Het zegelvlak toont een naar links gaande zwaan of gans die een kruis in zijn bek houdt. Boven de zwaan staan twee diertjes en onder de zwaan staat er één, mogelijk zijn dit eekhoorns. De legende: + S’.   GERARDI : TIPOET : CLICI. Datering: 14de eeuw. De diameter is 22,5 en de hoogte 23 mm.

Aanvulling door de heer Kris Didden, waarvoor dank:

Vertaald is dit het zegel van Gerard Tipoet, klerk (= clericus, religieus). Er zijn verschillende schrijfwijzen van deze Diestse familie, nl. Tipot, Typoet, Typoets,  Typot enz. In een akte van 10 februari 1303 wordt een “Gerard Typoet de oude” als lid van een Broederschap van de Heilige Maagd (Begijnhof?) in Diest vermeld (Het kerkelijk Diest, p. 245). Mogelijk zou dit de vader van de eigenaar van de clericus Gerard Tipoet kunnen zijn? De aantallen, vorm, schikking enz. van o.m. heraldische stukken lag bij niet-adel in de 14de eeuw nog niet vast. Er zijn toch een aantal voorbeelden die overeenkomsten vertonen. Bij Rietstap is de familie Typoets gekend met de beschrijving: ‘De gueules à trois oies d’argent becquées et membrées d’or’.  Dit wapen komt o.m. voor op een begin 17de eeuwse miskelk aan de Sint-Sulpiciuskerk in Diest geschonken door kanunnik Lucas Typoets. Verder is eind 15de eeuw ook een Hasseltse burgemeester Herman Typots gekend waarvan de familie oorspronkelijk droeg ‘in blauw een zilveren, goud gekroonde stappende zwaan met rode bek en poten’. Verder onderzoek zou best nog worden gedaan, maar mogelijk is op deze zegelstempel de oudste afbeelding van de Diestse familie Ti/ypoet(s) te vinden.

PPV 00536

De gecorrodeerde zegelstempel, gemaakt van brons, is rond. De handgreep is afgebroken. Het zegelvlak toont een wapenschild met een ‘toren’ getopt door een kruis. Legende: S HERMAN BECKER 4( of Z?) . Datering: 14de eeuw. De diameter is 21,1 en de hoogte van het restant is 15,4 mm.

Aanvulling door de heer Kris Didden, waarvoor dank:

Vermoedelijk verklaart de naam Becker (= bakker) de figuur in het wapen. Gezien de naam stelt het voorwerp mogelijk een molenijzer voor dat getopt is door een kruis. Het molenijzer kwam ook wel ’s voor bij zegels van bakkersambachten omdat hierin ook vaak de molenaars werden opgenomen.

PPV 00553

Determinatie door de heer Kris Didden, waarvoor dank:

Een klein randfragment van een grote bronzen ruiterzegel. Hierop is o.m. de vuist, grip, pommel en een deel van de pareerstang te zien van het zwaard van de geharnaste ruiter. Een deel van het randschrift bleef bewaard: EN.MILI[TIS]. De letters “EN”  verwijzen wellicht naar de plaats waarvan de zegelaar (of zijn vader) heer was. Militis is de Latijnse benaming van de adellijke titel (‘ridder’) van de zegelaar. Gezien het groot aantal plaatsnamen die eindigen op EN (in de streek: Schaffen, Halen, enz.) zal een verdere identificatie quasi onmogelijk zijn. Het is moeilijk te zeggen of hij zelf uit de buurt kwam of niet, al was het maar omdat de Teutoonse orde in de streek aanwezig was. Datering: 13de tot 14de eeuw. Maximale afmetingen: 26,1 x 13 mm. De vermoedelijke diameter bedraagt 50 mm.