Een swerte (zwarte munt) of, in het Frans, ‘brûlé’ wordt in het prinsbisdom Luik vanaf de late middeleeuwen gebruikt voor kleingeld van uiteenlopende typen. Oorspronkelijk worden swerten geslagen in sterk koperhoudend zilver, biljoen genoemd, maar vanaf de 15de eeuw worden ze geslagen in zuiver koper of een koperlegering die geen zilver bevat. Tijdens de 15e eeuw worden Luikse brûlés veelvuldig nagebootst door verschillende muntheren in het Maasgebied.

Prinsbisschop Jan van Heinsberg

Jan van Heinsberg regeerde van 1419 tot 1455 als prinsbisschop. Op 16 Juni 1419, hij was toen nauwelijks 23 jaar, werd hij verkozen tot bisschop van Luik. Onder druk van de Bourgondische hertogen nam hij in 1455 ontslag in 1455 waarop paus Calixtus III onmiddellijk Lodewijk van Bourbon als zijn opvolger aanstelde. Hij overleed in 1459 te Kuringen of te Diest. Volgens de overlevering zou hij meerdere onwettige kinderen gehad hebben bij meerdere vrouwen. Jan van Heinsberg liet niet alleen in Luik munt slaan maar ook in Hasselt, Kuringen, Herk-de-Stad, Maastricht en Weert. Zijn wapenschild is gevierendeeld met een hartschild. In het eerste en derde kwartier staan, gedeeld links vijf balken (Loon) en rechts twee vissen (Chiny). In het tweede en vierde kwartier staat een klimmende leeuw naar links (Heinsberg). Het hartschild toont een klimmende leeuw.

Beschrijving van de swertes

Swerte (PPV/0781)

Op de voorzijde staat het wapenschild van de prinsbisschop over een lang gevoet kruis dat de legende doorsnijdt. Het wapenschild is slechts gedeeltelijk bewaard gebleven. Deze legende is onleesbaar. Op de keerzijde is een deel van een perron zichtbaar. Ook hier is de legende onleesbaar. De diameter is 18,9 mm en de massa 0,73 g. Het stuk is volledig uitgebroken. De muntplaats is vermoedelijk de stad Luik.

Swerte (PPV/0784)

Op de voorzijde staat het wapenschild van de prinsbisschop over een lang gevoet kruis dat de legende doorsnijdt. Op enkele details na is dit wapenschild goed bewaard. De legende is slechts gedeeltelijk leesbaar: + IO  D / [  ]*LEOD*. Op de keerzijde staat het perron van Luik. De legende bleef gedeeltelijk bewaard: ]MONETA NOVA F[. De diameter is 22 mm en de massa 0,89 g. De muntplaats is vermoedelijk de stad Luik. Het stuk is uitgebroken en gescheurd.

Bronnen:

Ref.: Dengis 656

https://www.muntenenpapiergeld.nl/

https://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_van_Heinsberg