Tot diep in de 19de eeuw werd de waarde van een munt vooral bepaald door de hoeveelheid edelmetaal – zilver of goud – die ze bevatte. De Eerste Wereldoorlog betekende een definitieve breuk. Vanaf het interbellum speelde de metaalwaarde van munten nog slechts een symbolische rol in hun nominale waarde of betaalwaarde. En zelfs die symbolische band ging in de loop van de tweede helft van de 20ste eeuw volledig verloren.

Voor kleingeld was het verband tussen de metaalwaarde van een munt en de betaalwaarde ervan al lang voordien opgeheven. Om kleine betalingen voor dagelijkse behoeften te doen zoals brood kopen was het gebruik van munten, waarvan de metaalwaarde  erg klein was, onpraktisch. Dergelijke munten zouden te klein en te licht zijn. Tijdens de middeleeuwen werd kleingeld, zoals swerten, geslagen in een legering van koper en zilver die in de loop der tijd steeds minder zilver bevatten. In onze streken werd tegen het einde van de 15de en het begin van de 16de eeuw de schijn niet meer hooggehouden: de overheid gaf toe dat kleingeld geslagen werd in koper zonder de minste toevoeging van zilver. Tegelijk weigerde ze in vele gevallen kleingeld als betaling van bijv. belastingen te aanvaarden. Daarvoor moest men grote munten van goed gehalte gebruiken. Het inwisselen van kleingeld tegen groot geld werd een winstgevende zaak. Door meer kleingeld te vragen voor grote munten dan hun officiële koers konden kapitaalkrachtige wisselaars stevige winsten maken. Om hieraan te voorkomen nam de overheid op veel plaatsen een aantal maatregelen. Zo mocht men bij het betalen van een groot bedrag maar een beperkt deel in kleingeld betalen, een regel die nog steeds bestaat. Daarnaast werd het steeds meer de gewoonte om op kleingeld de waarde in cijfers aan te brengen om elk misverstand over de waarde ervan te vermijden.

Een van de landen die voor een dergelijke oplossing koos was Pruisen dat vanaf 1701 een zelfstandig en ambitieus koninkrijk vormde binnen het oude Heilig Roomse Rijk der Duitse Natie. In 1821 werd de muntomloop in alle Pruisische gebieden eenvormig gemaakt. Er werd een nieuw soort kleingeld geslagen en er werden nieuwe grote zilveren Thalers geslagen ter waarde van 30 zilveren Groschen waarbij elke Groschen 12 Pfenningen waard was zodat Thalers voortaan 360 Pfenningen waard waren in plaats van 288 zoals voordien. Om verwarring tussen het oude en het nieuwe kleingeld te vermijden werd de schrijfwijze van Pfenning aangepast door er een extra letter N aan toe te voegen.

Op de Pruisische munten die gevonden werden, wordt de waarde in Pfenning aangegeven en tegelijk wordt erop vermeld hoeveel Pfenningen er nodig waren om een Thaler, in het Nederlands ook wel daalder genoemd, te maken.

PPV 00827

Op de voorzijde van het 2 Pfenningstuk staat een gekroond Pruisisch wapenschild met een gekroonde adelaar met hoofd naar links en gespreide vleugels. In de linkerklauw houdt hij een scepter en in de rechter een globe getopt door een kruis. In de legende staat binnen een parelcirkel180 EINEN THALER. Op de keerzijde staat binnen een parelcirkel 2 / PFENNINGE / 186 [ ]. Hieronder staat een horizontaal staafje met de letter A, het atelierteken voor de munt van Berlijn. In de rand staat SCHEIDE MÜNZE. De massa is 2,79 g en de diameter 20,5 mm. De munt dateert dus van de regering van Wilhelm I (1861-1888) voor hij zich in 1871 tot keizer liet uitroepen.

PPV 00828

Op de voorzijde van het 1 Pfenningstuk staat een gekroond Pruisisch wapenschild met een gekroonde adelaar met hoofd naar links en gespreide vleugels. In de linkerklauw houdt hij een scepter en in de rechter een globe getopt door een kruis. In de legende staat binnen een parelcirkel 360 EINEN THALER. Op de keerzijde staat binnen een parelcirkel horizontaal 2 / PFENNING / 1851. Hieronder staat een horizontaal staafje met de letter A, het atelierteken voor de munt van Berlijn. In de rand staat SCHEIDE MÜNZE. De massa is 1,08 g en de diameter 17,4 mm. De munt dateert dus van Frederik Willem IV van Pruisen (1840-1861).

Bronnen:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Daalder

https://de.wikipedia.org/wiki/Preu%C3%9Fische_M%C3%BCnzgeschichte