Sergeant-majoor Jules Noterman maakte deel uit van het 5de linieregiment maar werd door de Duitsers gevangengenomen. De brieven en postkaarten werden geschreven in Soltau in het gevangenenkamp, in het Duits ook ‘heidelager’ genoemd, door Jules Noterman aan zijn broer Florent. Slechts een deel van de briefwisseling bleef bewaard. Florent werd geboren in Wetteren op 13 januari 1890 en overleed in Schoten op 29 januari 1955. Florent, of Floris zoals hij ook genoemd werd, maakte deel uit van het 8ste linieregiment, 4de bataljon, 2de compagnie, 2de peleton van de 4de divisie van het Belgische leger. Waarom Jules soms zijn brieven in het Frans schreef is niet geweten.

VAR 00090

De brief is geschreven in het gevangenenkamp Soltau, door Jules Noterman aan zijn broer Florent. De brief bestaat uit 1 blad dat geplooid werd zodat op 4 bladzijden (11,5 x 18 cm) kon geschreven worden maar er werden er maar 3 benut. De brief dateert van 30 januari 1915. Jules schrijft dat zijn verwondingen bijna genezen zijn en dat hij verwonderd is dat Florent vrijwillig dienst heeft genomen.

De brief van 30 januari 1915

Mijn liefste broeder. Ik ben uiterst verwonderd geweest u ingelijfd te weten bij het leger, ik ben zeer gelukkig een zoo moedigen broeder te bezitten. Gij vraagt hoe het met mijne wonde is, ik moet bekennen dat het zeer goed gaat de buitenwendige verwondingen zijn nu genezen en de rest volgt zijnen regelmatigen gang. Ik zal niet weinig tevreden zijn u weder te mogen zien en weder gelukkig zamen te zijn. René en Eugène zijn weder naar hun vaderland gekeerd. Wanneer? zal onzen dag komen. Het is wreed, Florent zoo verre te zijn van alles wat men liefheeft en dan nog gevangen te zijn. Ik heb reeds verschillende brieven van mijne vrouw en van onze ouders gekregen. Alles gaat goed, uitgenomen mijn kindje dat sedert eenigen tijd ziekelijk is. Hoe heb het u daar, maakt gij het u goed in uwen nieuwen toestand. Florent schrijft mijn zoo dikwijls als gij kunt het doet mij steeds veel genoegen en het doet mij den tijd korter te schijnen. Ik vorm de hoop dat gij steeds gezond moge blijven en dat wij weldra elkaar zullen mogen weder zien, zoo blijf ik. Uw liefhebbende broeder Jules Noterman.

VAR 00097

Jules schrijft zijn broer Florent dat zijn wonden geheeld zijn maar dat hij nog last heeft van zijn longen.

Tekst op de keerzijde van de postkaart van 8 februari 1915

Camp van Soltau, den 8 februari 1915. Beste broeder. Ik heb u reeds tweemaal geschreven hebt ge mijn brieven ontvangen. Ik stel het hier goed met mijne gezondheid, mijne wonden zijn nu geheeld; als de longen weder op hunne plooie kunnen komen kan ik nog een geheel man uitmaken. Het eenigste wat ik vrees dat ik geen werkelijken dienst meer zal kunnen doen. Dat is toch zoo erg niet een klein pensioentje en wij zijn tevreden en hebt ge al de korporaalstreepen verworven. Ik wensch maar een ding Florent, dat gij ons weder gezond moge wedergebleven zijn en dat dit weldra moge zijn want die wreede krijg hangt mij sedert lang de keel uit. Ik heb reeds verschillende brieven van mijne vrouw en mijne ouders gekregen volgens hunne schrijven stellen zij het zeer goed. Ik hoop dat het waar zij. Gij vraagt mij naar nieuws van Van Alsenot (?) ik weet niets van zijn wedervaren. De kozijn Florent kapitein bij het 9 is den dag voor mij aan den ijzer verwond geweest. Ik heb hem daar gezien.

Tekst op de voorzijde van de postkaart van 8 februari 1915

Florent gij zult mij een groot vermaak doen met mij zeer dikwijls te schrijven dat zal dien langen triestigen en eentonigen dag een weinig korter toeschijnen. Ik hoop weldra u gezond als een visch weder te vinden zoo omhels ik u van verre. Jules Noterman camp de soltau baraque 50D.

Krijgsgevangenverzending. Aan Florent Noterman 12e Compagnie 2e Peloton Camp d’ Auvours Dt Sarthe France. De postkaart vertrok op 1 april 1915.

MDK 00089

Postkaart die door Jules geschreven werd op 1 maart 1915. Hij vraagt naar nieuws over twee kameraden en deelt mee dat hij onvoldoende te eten krijgt in het kamp. Deze postkaart vertrok pas op 27 maart 1915 in Soltau.

Tekst op de keerzijde van de postkaart van 1 maart 1915

Soltau, le 1 mars 1915 / Cher frère / J’ai reçu vos deux lettres avec beaucoup de satisfaction. J’ai appris à la dernière que vous alliez bientôt retourner au front. Courage et sang froid Florent et espère que bientôt nous pourrons nous revoir en bonne santé. N’avez vous pas de nouvelle de Hilloné ou d’ Achille je voudrais bien connaitre leur destinée si par hasard vous auriez leur adresse faites le moi savoir le plus vite possible. Pour le moment ma santé est tres bonne il y a qu’une chose qui ne me va pas c’est le manger cela est absolument trop insuffisant. Aussi j’espère que la guerre prendra bientôt fin et que nous pourrons retourner chez nous guérri et heureux de pouvoir se retrouver apres une si longue et pénible séparation. J’espère, cher frère avoir bientôt de vos nouvelles – Courage est

(vervolg op voorzijde)

Tekst op de voorzijde van de postkaart van 1 maart 1915

le tout ira pour le mieux Au revoir votre frère qui vs embrasse de loin Jules Noterman / Baraque 50 D / Camp de Soltau / Allemagne

Een Duitse stempel vermeldt: Kriegsgefangensendung Kann befördert F.a. Kommandantur Soltau. Een Belgische vierhoekige paarse stempel : inconnu 4° D.A Camp d’ AUVOURS.

VAR 00088

De brief bestaat uit 1 blad dat geplooid werd zodat op 4 bladzijden (12,5 x 20 cm) kon geschreven worden. De brief draagt geen datum maar is iets na 15 maart 1915 geschreven. Jules schrijft dat hij neerslachtig is omwille van de dood van zijn kind.

De brief van 4 bladzijden

Beste Broeder Ik kom uwen brief van 15/3/15 te ontvangen hetgeen mij groote blijdschap verschaft heeft bijzonder dat gij mij uw portret opgestuurd hebt. Ik zie beste broeder dat gij reeds uw broeder op de vuurlijn vervangen hebt. Ik kan u niet genoeg aanraden van steeds zeer moedig en heldhaftig doch zeer voorzichtig te wezen. Gij herinnerd u zeker ons oud spreekwoord -De voorzichtigheid is de moeder der wijsheid – Ik heb over viertien dagen een zeer treurig nieuws ontvangen van mama dat mijn kindje dood is. Dit nieuws heeft mij zeer getroffen en neerslachtig gemaakt. Dat is nog een gevolg van dien wreedaardigen oorlog. Den roem van onze brave landsverdedigers komt ons tot hier toe. De Belgen worden door iedereen als leeuwen beschouwd voor hunne hardnekkige vaderlandsliefde en de zelfopoffering. Weest steeds goed soldaat. Florent denk dikwijls aan uwen ongelukkigen broeder die zich hier verre van al dezijn die hij liefheeft verroest en treurt. Was ik maar aan uwe zijde wat konde ik blijde zijn. Dat alle zijn schoone denkbeelden die zich nu eens en dan zich nog in ons mismoedig brein opwarrelen. Daar is jammer niets meer aan te doen dan af te wachten en naar beter te hopen naar ons wederzien. Oh! Wat schoone dag zal dat zijn hoe zal ik u in mijn armen drukken en dan voor ons verdriet te vergeten Florent zullen wij eens duchtig onze magen nat maken. Ik heb een brief aan kozijn Hilloné geschreven tot hier toe heb ik nog geen antwoord ik denk er wel haast eene te hebben. Ik heb hem eens uitgelegt de deugnieterijen welke zij met mij gedaan hebben dit zal ik ook nooit vergeten er zal een tijd komen dat wij ook eens het woord zullen hebben. Tracht Florent van in graad te komen houdt u moedig en ik ben verzekerd dat ik u met het eerekruis op de borst zal zien wederkeren dat zal mijj eene vreugde zijn. Ik hoop voor mij niet meer ik ben te veel teneergeslagen geweest. Met mijne gezondheid is het nu zeer goed dit beginnende goed weder heeft goede uitwerking en den tijd zal mij nog verbeteren. Hopende mijn allerliefste broeder dat het mij moge gegeven worden dat ik u weldra in betere omstandigheden moge wederzien zoo omhels ik wel duizendmaal. Uw liefhebbende broeder Jules.

NB Als gij Nijs of Bats (?) en Karel Danneels ziet doet hun mijne beste wenschen en geeft hun mijn adres van het 5de.

VAR 00112

Postkaart verstuurd door Jules aan zijn neef Hilloné Noterman met adres : 3 Boulevard Marie-José, Birtley-Elisabethville Durham, Engeland. De post gebeurde via ‘Hollande’.

Soltau ZI, le 10/11/17, Très chers cousin et cousine. Bien reçu votre carte du 2/10 je suis très heureux de vous savoir tous bien portants ainsi que mon brase Florent dont je reçois si peu de nouvelles. Ma santé est faissable, je voudrais bien que vous faissiez une demande d’internement on laisse pour moi je pourrais pendant ce temps retablir ma santé fortement entamée par mes blessures (…tekst weggevaagd). Je recois très bien vos pacquets, je désirerais toutefois avoir un peu de tabac, consulation que nous manque totalement pour le moment. Le linge me fait défaut aussi surtout chaussettes essui mains. Espérant voir terminer cette horrible guerre et de pouvoir vous revoir tous bienportant je vous embrasse de loin. Jules.

VAR 00111

Postkaart verstuurd via Pontarlier op 10-2-18. Groene stempels: ‘censure militaire’ en ‘119’

Soltau ZI le 25/1/18, Mon bien aimé frère. J’ai reçu votre carte du 26/11 avec beaucoup de foie. A l’occasion de la nouvelle année je vous embrasse bien tendrement et j’espére que cette année nous serons reunis pour un bonheur durable. Ma santé est bonne. J’espère que la votre et celle de notre cher cousin et cousine c’est également. Ecrivez moi le plus souvent possible cela me fait tant de plaisir. J’ai recu ton petit colis de tabac j’en suis bien content. Les meilleurs baisers et a bientôt. Ton frère Jules.

MDK 00090

De postkaart dateert van 20 april 1918, Jules zit nog altijd in Soltau en schrijft zijn broer dat hij zeer tevreden is over de colli’s maar dat hij geen ondergoed meer krijgt. Deze kaart vertrok in Soltau op 27 april.

Tekst op de keerzijde van de postkaart van 20 april 1918

Soltau Z I , le 20/4/18 Mon bien aimé frère. J’ai reçu 4 colis de Paris de Hillmë, j’en suis très content mais je ne reçois plus de ses nouvelles ce qui m’étonne  beaucoup. Ma santé est bonne et j’espère apprendre bientôt qu’ également la tienne est bonne. Je reçois les petit colis de tabac de ton camarade Willekens. Je n’’ai pas encore de linge et comité du camp n’en possède pas il n’’y a plus eu de chemise depuis 10 mois. Mes plus gros baisers bon courage et à bientôt. Ton frère Jules

Tekst op de voorzijde van de postkaart van 20 april 1918

Kriegsgefangenensendung / Noterman J / Serg major 5de ligne / Florent Noterman / Front Ouest / Armée Belge / France / 10-2-18 t 6e genie

Een Duitse stempel vermeldt in groene letter en cijfers: Censure Militaire en 117