Karel van Gelre, geboren in 1467, kende een bewogen jeugd. Zijn moeder overleed toen hij 2 en zijn vader toen hij 10 jaar was. Samen met zijn tweelingzus Philippa werd hij op zesjarige leeftijd tijdens de inname van Nijmegen in 1473 door Karel de Stoute ontvoerd. Hij werd in Gent opgevoed. Op 20-jarige leeftijd werd hij door de Fransen gevangengenomen bij de Slag bij Béthune (1487) en kon pas in 1492 vrijgekocht worden door de Gelderse steden die hem meteen als landheer erkenden. Karel trouwde in 1518 met Elisabeth van Brunswijk-Lüneburg maar het huwelijk bleef kinderloos. Karel verwekte wel vier bastaardkinderen. Gedurende zijn hele leven zette hij zich in voor een onafhankelijk Gelre en veroverde verschillende steden, zoals Arhnem, waar hij in de St.-Eusebiuskerk begraven werd in 1538 en waar ook, op de Jansplaats, sinds 1938 zijn standbeeld staat.

Gelderse rijder

Het muntgewicht werd gebruikt voor het wegen van Gelderse rijders van Karel van Gelre. Deze goudmunt werd geslagen tussen 1509 en 1538. Er staat een ruiter naar rechts op afgebeeld waaraan de naam ontleend is. De massa bedraagt 3,24 g. Het muntgewicht vermeldt in Romeinse cijfers ook de snede, namelijk 76. Dit wil zeggen dat er 76 exemplaren geslagen werden per gewichtseenheid, in dit geval een mark goud.

Beschrijving van het muntgewicht

Op de voorzijde van het muntgewicht staat binnen een cirkel in het midden een geharnaste ruiter naar links, opmerkelijk omdat op de munt de ruiter naar rechts galoppeert. Hij heft het zwaard met zijn linkerhand. Bovenaan staat het Romeinse cijfer LXXVI of 76. Dit is het snedegetal van de rijngulden van Karel van Gelre. Onderaan staat afgekorte landsnaam GHELD. Links en rechts staan in de legende twee, mogelijk drie, kruisjes. Het geheel is omsloten door een parelcirkel. Op de keerzijde staat binnen een sterrencirkel in het midden het handje van Antwerpen, geflankeerd door de letters ‘N’ en ‘M’ en onderaan de letter ‘d’. Dit zijn de initialen van de Antwerpse muntgewichtmaker Nicolaes du MONT. Er zijn muntgewichten van hem bekend uit de periode 1580-1589. Hij is wellicht de zoon van Maarten du Mont die ook muntgewichten maakte en waarvan men weet dat hij er in 1553 huwde. Buiten de sterrencirkel staat op 10 en op 13 uur een teken, mogelijk een lelie. De massa is 2,91 g en de afmetingen zijn 14,5 x 15 x 2,2 mm.

Bronnen:

http://www.muntgewicht.nl/munten_nederlanden.html#nederlanden_rijder

https://mijngelderland.nl/inhoud/specials/het-verhaal-van-gelderland/het-leven-van-karel-van-egmond

https://nl.wikipedia.org/wiki/Karel_van_Gelre

D. Wittop Koning & G. Houven, 2000 jaar gewichten in de Nederlanden. Stelsels, ijkwezen, vormen, makers, merken, gebruik, Lochem & Poperinge 1980

P.J. Blok, P.C. Molhuysen, Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek (NNBW) (1911-1937)