Het schildgewicht

Het gewicht is gemaakt van lood en heeft de vorm van een gotisch schild. Het centrale gedeelte is verhoogd en draagt de afbeelding van een gestileerde staande leeuw waarvan de staartpunt naar achter is geplooid. Poten en klauwen zijn slechts gedeeltelijk bewaard. De leeuwenkop is (bewust?) beschadigd door twee oude (?) groeven. Het gewicht is waarschijnlijk van oorsprong doorboord. De verlaagde buitenrand is versierd met noppen en schuine strepen. De afmetingen zijn: 34,9 x 25,3 x 10,5 mm. Het gewicht heeft een massa van 51,15 g. Het werd gevonden in de Diest.

Engelse schildgewichten worden zelden op het Europese vasteland gevonden. In West-Friesland, in het noorden van Nederland werden niet zolang geleden twee bijna identieke exemplaren gevonden door Sjoerd, een metaaldetectorist van ‘De West-Frisiae 4’. Een eerste gewicht meet: 38 x 32 x 10 mm en weegt 64 gram. Het tweede meet 40 x 32 x 12 mm en weegt 111 gram. Op beide gewichten is hetzelfde type leeuw afgebeeld.

Ondanks het feit dat schildvormige gewichten in Engeland relatief vaak gevonden worden, is er weinig over geweten. Ze zijn erg moeilijk te dateren omdat ze vaak nogal ruw afgewerkt zijn. Meestal wordt aangenomen dat de fraaiere exemplaren officiële gewichten zijn en dat de overige door plaatselijke tinnegieters vervaardigd werden. Sommige onderzoekers laten de oudste exemplaren opklimmen tot het einde van de 12de eeuw en dateren de jongste exemplaren in de 19de eeuw. De meeste schildgewichten zijn echter duidelijk middeleeuws en dateren uit de 14de-15de eeuw.

Er bestaan schildgewichten met verschillende afbeeldingen. Men onderscheidt een vijftal standaardtypes: de enkele leeuw zoals op dit exemplaar, drie gaande leeuwen of luipaarden zoals op het wapen van de Britse vorst, een gevierendeeld Engelse schild, een lelie en een gekroonde lelie.

Loden gewichten hebben vaak erg te lijden van hun verblijf in de bodem zodat het moeilijk is om ze in een gewichtssysteem in te passen. Maar na onderzoek van een honderdtal exemplaren lijkt het erop dat schildgewichten passen binnen het Engelse avoirdupoidssysteem (https://nl.wikipedia.org/wiki/Avoirdupoids en https://en.wikipedia.org/wiki/Avoirdupois_system) waarbij een ons ongeveer 28 g weegt. In dit geval zou het dus gaan om een gewicht van 2 ons avoirdupoids. De meeste schildgewichten volgen het systeem van 454 g, 227 g, 113 g, 57 g en 28 g waarbij de ons als basis gebruikt wordt en het zwaardere gewicht steeds het dubbele weegt dan het lichtere. Voor de enkele exemplaren die niet in het avoirdupoidssysteem lijken te passen mag men aannemen dat zij binnen een ander gewichtssysteem passen bijv. dat van het ‘spice pound’ dat gebruikt werd bij het wegen van specerijen.

Hoe dit gewicht in onze streken terechtkwam is nu nog moeilijk te achterhalen. Misschien bracht een plaatselijke handelaar mee van een reis naar Engeland om de massa ervan te kunnen vergelijken met de massa van de plaatselijke gewichten.

Bron: N. Biggs & P. Withers, Lead weights. The David Rogers Collection, Llanfyllin 2000.