In 1304 schrijft de Zichemse kapelaan Lodewijk van Velthem in zijn boek ‘Spieghel Historiael’ over een oude eik die stond Tuscen Zichgem ende Diest der stede, Rechte bi na te middewarde. De bevolking kwam bij die eik, waarvan de takken in kruisvorm waren gegroeid, bidden om genezing. Na hun genezing hingen ze hun ‘scerpe en staf’ in de boom. Lodewijk verhaalt verder: Sodat menige scerpe hinc daer ende menich staf anden boem.’ Het Oudnederlandse woord scerpe betekent een reiszak of tas. Pelgrims hadden een staf (stok) en droegen een reiszak op de rug. Als offer en uit dankbaarheid voor hun genezing hingen ze die dan in de boom. De naam Scherpenheuvel is niet ‘de scherpe heuvel’, maar de heuvel van de scerpes (reiszakken) die daar sinds de middeleeuwen achterbleven vanwege genezen pelgrims. Montaigu is een latere letterlijke vertaling van scherp, maar het stamwoord scerpe was anders en ouder. Volgens een legende zou in het jaar 1514 een herder het Mariabeeld, dat uit de eik was gevallen, opgeraapt hebben om het mee naar huis te nemen. Op het moment dat hij het beeld opraapte kon hij zich niet meer bewegen. Zijn baas, die kwam kijken waar hij bleef, heeft het beeld dan teruggeplaatst en de herder kon terug bewegen. Einde 16de eeuw werd de eik gekapt omdat de bedevaarders, uit bijgeloof, er delen van sloopten als heilmiddel. In 1609 werd begonnen met de bouw van de koepelkerk op de plaats waar de eik stond. De afbeelding van Maria onder een boom of op een staak verwijst in onze regio naar Scherpenheuvel-Zichem, maar ook in andere gemeenten stond Maria op een staak afgebeeld zoals in Koersel en in Duffel.

Met dank aan historicus François Van Gehuchten voor de info over de Oudnederlandse woorden.

PPV 00501

De mooi egaal gevormde ring heeft een bruine patina en is vermoedelijk van brons gemaakt. Hij is langs de binnenzijde gegroefd. Op de ovale knop, afgeboord met parels, staat een gekroonde Maria op een staak met een scepter aan haar rechterzijde, aan haar linkerzijde bevindt zich een gekroond Jezuskind. Er is geen legende aanwezig. Afmetingen: 19,7 x 3,4 x 1,1 mm, de knop: 7,5 x 6,3. Datering: 20ste eeuw.