Wapenschild van Diest of Leuven?

Met ruim 5.000 inwoners op het einde van de 18de eeuw kan Diest moeilijk een grote stad genoemd worden. Als regionaal centrum fungeert zij vooral als marktplaats voor nabij gelegen dorpen die er hun landbouwproducten kunnen verkopen. Het kleine formaat van de stadsijken laat niet toe om het wapenschild op de blokgewichten met zekerheid aan de stad Diest toe te schrijven. De mogelijk verschillende oorsprong van de gewichten zou meteen ook verklaren waarom op het kleinste gewicht een rechthoekige ijk met een jaartal geslagen is terwijl op het andere een bloemvormige tweede ijk staat. Een andere verklaring kan zijn dat de gewichten niet allemaal uit dezelfde periode dateren.

Bron: Loden gewichten: een verwaarloosd verzamel- en studieobject, Raf Van Laere in het tijdschrift Mensurae ponderaque belgarum 48 & 49 (juni & september 2015)

PPV 00590

Het sterk gecorrodeerde loden blokgewicht, met een diameter van 22,8 mm en een dikte van 7 mm, werd gevonden in Diest. Het weegt 23,11 g. Dit is het gewicht voor een ‘ons’. Er staan twee ijken naast elkaar. De ijk met de zes bloemblaadjes werd eerst geplaatst. Het bloempje, met een diameter van ongeveer 9,5 mm, heeft een parallel met de Tudorroosjes op de kleipijpen uit het begin van de 17de eeuw. De tweede ijk die voor een deel over een bloemblaadje werd geplaatst is schildvormig. De afmetingen zijn: ca. 7,7 x 5,2 mm. Dit is duidelijk het wapen van Diest. De ijk is slechts gedeeltelijk bewaard gebleven.

PPV 00591

Het gecorrodeerde loden blokgewicht, met een diameter van 19 mm en een dikte van 5,3 mm, werd gevonden in Scherpenheuvel-Zichem. Het weegt 12,214 g. Dit is het gewicht voor een ‘halve ons’. Op het eerste zicht staan er twee ijken naast elkaar. De eerste ijk heeft de vorm van een staande rechthoek, met afmetingen 9,2 x 4,3 mm, waarvan de basis afgerond is. Het stelt het wapen van Diest of Leuven getopt door het cijfer ‘79’. Mogelijk gaat het om twee netjes boven elkaar geplaatste ijken en niet om één ijk. De tweede ijk is een liggende rechthoek, met afmetingen 7,3 x 8,5 mm, waarin het cijfer ‘86’ staat. Waarschijnlijk werd dit gewicht voor het eerst in 1679 geijkt en nogmaals in 1686.

PPV 00600

Het gecorrodeerde loden blokgewicht, met een diameter van 16,6 mm en een dikte van 3,8 mm, werd gevonden in Scherpenheuvel-Zichem. Het weegt 6,28 g. Dit is het gewicht voor een ‘kwart ons’. Er staan twee ijken naast elkaar. De eerste ijk stelt het gekroonde wapenschild van Diest voor met afmetingen 9,4 x 5,7 mm. Er naast staat het cijfer ‘93’, wat overeenstemt met het jaar 1693.