Na de moord op Julius Caesar in 44 v. Chr. won zijn achterneef en geadopteerde zoon Octavianus de machtsstrijd om de heerschappij. In 27 v. Chr verleende de senaat hem de eretitel ‘Augustus’, wat in het Latijn ‘de verhevene’ betekent. Uiteindelijk eigende hij zich als ‘imperator’ alle macht toe zodat hij als eerste heerser de ‘Caesarstatus’ kreeg in het Romeinse rijk. Hij trachtte Germania te veroveren maar dit mislukte nadat drie legioenen bij het Teutoburgerwoud volledig werden vernietigd door Armenius in 9 na Chr. in de Varusslag. Dit leidde tot het terugtrekken van de Romeinse troepen tot achter de Rijn-Donau-linie en de aanleg van de ‘Limes’.

Sestertius of as?

Het is niet altijd gemakkelijk om een gepatineerde Romeinse ‘sestertius’ van een ‘as’ te onderscheiden. Het wordt nog moeilijker wanneer door sleet en/of corrosie geen beeldenaar meer aanwezig is. Een sestertius had de waarde van 4 assen en was gemaakt van aurichalcum, een legering van koper, tin en zink, in de volksmond ‘geel koper’ genoemd en woog ongeveer 27 gram. De as werd geslagen uit puur koper. De as kon in de tijd dat de munt gebruikt werd door zijn roodachtige koperkleur goed onderscheiden worden van de sesterius. Dit verschil is nu vaak moeilijk te zien door de meestal groene verkleuringen van het metaaloppervlak. Een halve as wordt ‘semis’ genoemd wat in het Latijn ‘half’ betekent. Gehalveerde muntstukken worden vooral aangetroffen op vindplaatsen ten tijde van Augustus. Het gebruik van gehalveerde munten in het Neder-Rijngebied situeert zich vooral tijdens het eerste kwart van de 1ste eeuw na Chr. en heeft vermoedelijk te maken met de uitbetaling van de legioensoldaten die hun salaris spendeerden in de veroverde gebieden. Mogelijk was er in die tijd een tekort aan munten kleiner dan een as, zoals de semis, en was er behoefte aan geldstukken met een lage waarde. Kleingeld werd dus gecreëerd door munten te halveren door ze met een beitel te klieven.

PPV 00837

Op geen van beide zijden van de groen gepatineerde, gehalveerde as zijn resten van een beeldenaar zichtbaar. Op een zijde werd met een stempelijzer een rechthoekige klop gezet met de letters AVG met afmetingen 10 x 4,8 mm. De andere zijde is blank. Deze halve munt dateert vermoedelijk van na de Varusslag. Er zijn Romeinse munten bekend met de klop van ‘Varus’ en ook 80 varianten met de klop van ‘Caesar’ (bedoeld wordt Germanicus als hulpkeizer ten tijde van Tiberius). Deze kloppen werden al grondig onderzocht. De klop met de letters AVG is minder gebruikelijk.

Bronnen:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Sestertie

https://nl.wikipedia.org/wiki/As_(munteenheid)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Augustus_(keizer)

https://mijngelderland.nl/inhoud/specials/archeokroniek/onderzoek-naar-munten-met-een-klop-van-varus

https://www.thermenmuseum.nl/wp-content/uploads/2020/03/Appendix-X-_-Beli%C3%ABn.pdf

Museum of Roman Countermarks (romancoins.info)