In de jaren ’80 van vorige eeuw vroeg ik aan mijn grootmoeder Charlotte Janssens (1902-1998) of ze me kon vertellen wie de mensen waren op enkele foto’s die ze in een oude houten doos bewaarde. Zonder aarzelen noemde ze elk van hen met naam en ‘roepnaam’ die uiteraard opgeschreven werden op de achterzijde van de foto’s. De vermoedelijk ‘oudste’ foto toonde haar grootvader Petrus Hubertus Vandervoort, de vader van haar moeder. Petrus werd in Tessenderlo geboren op 10 april 1827. Hij oefende het beroep van kleermaker uit. Petrus huwde als 29-jarige op 16 april 1856 de bijna 23-jarige naaister Maria Christina Camps, geboren 24 april 1833. Maria had al een kind, een zogenaamd ‘voorkind’. De bijna 3-jarige Josephus Camps, geboren 3 mei 1853, werd erkend door Petrus en ging voortaan door het leven als Josephus Vandervoort. Josephus zou later vader worden van volksschrijver Minus van Looi (1892-1952). Hun ‘tweede’ kind kreeg de naam Maria Theresia (tante Trees) en kwam op 18 november 1856, dus al zeven maanden na het huwelijk ter wereld. Was haar komst de reden dat er ‘moest’ getrouwd worden? Als dat zo was, dan lijkt het eerder onwaarschijnlijk dat Josephus door Petrus verwekt werd bij de toen 20-jarige Maria want waarom wachten tot er een tweede kind in aantocht was? Nadien werden nog 9 kinderen geboren. Petrus overleed op 20 oktober 1910 te Brussel op 83-jarige leeftijd. Op zijn bidprentje staat dat hij werkend lid was van het plaatselijk St-Vincentiusgenootschap, erelid van de fanfare St-Martinus en van de Maatschappij der Oud-Soldaten. Maria Camps overleed op 71-jarige leeftijd op 31 mei 1904 te Tessenderlo. Charlotte noemde haar grootmoeder ‘Meke’ zo blijkt uit een handgeschreven tekst bij de foto.

De foto van Petrus Hubertus Vandervoort

Het dateren van oude foto’s is altijd moeilijk als deze niet werden genomen bij een plechtigheid, zoals een huwelijk of een communiefeest, waarvan de datum gekend is. Een foto met een ‘portret’, zoals mijn grootmoeder het noemde, die ‘zomaar’ werd genomen, is vaak moeilijk precies in de tijd te situeren en de datering is dikwijls gokwerk. Soms kan toch een jaar vooropgesteld worden door de leeftijd te schatten, de overlijdensdatum, als deze gekend is, levert natuurlijk meteen een terminus ante quem. Het portret van Petrus werd gemaakt door de Antwerpse beroepsfotograaf Henri Becker van wie  de naam in een cartouche onder de foto staat. Naast zijn naam staan ook de locaties vermeld waar hij actief was en een studio had: GAND – ANVERS / MOLENBEEK . BRUXELLES. De foto met afgeronde hoeken is op een dik (1,2 mm) stuk bruin karton (63 x 104 mm) geplakt dat net iets groter is dan de foto, vermoedelijk om de randen van de foto niet te beschadigen. De keerzijde is beschadigd zodat er slechts flarden van de tekst bewaard bleven. In sierlijke letters stonden de naam van de fotograaf en in drukletters de adressen van zijn 3 studio’s namelijk Place Communale 27 Molenbeek-Bruxelles, Rue des Arquebusiers 20 Anvers en Rue du Nord 5 Gand. In kleine letters staat onderaan links de naam van de drukkerij Baptiste Paul Grimaud, Paris die vooral gespecialiseerd was in het drukken van speelkaarten. Petrus zit met bolhoed op een rieten stoel zonder armleuning en steunt met zijn rechter onderarm op een rieten tafeltje. Hij draagt een vermoedelijk wollen broek met brede pijpen. Daarboven draagt hij een donkere jas met een dubbele rij grote knopen. De jas lijkt rond zijn middel te spannen. Onder de jas draagt hij een wit hemd met een donkere das. Petrus lijkt klein van gestalte. Zijn hoofdharen zijn niet zichtbaar, mogelijk is hij kaal. Hij houdt zijn voeten over elkaar gekruist terwijl zijn knieën gespreid zijn. De handen houdt hij dicht, in een vuist gebald, wellicht een pose afgesproken met de fotograaf. Gebaseerd op de informatie van de ingebruikname van de studio’s van Henri Becker moet deze studiofoto dateren uit de periode 1903-1905. Op dat moment was Petrus 76-78 jaar oud. Normaal worden mensen in die periode geportretteerd omwille van een bijzonder moment maar dit werd niet overgeleverd. Andere portretten van Petrus zijn voorlopig onbekend.

De foto van Maria Christina Camps

Mijn grootmoeder bewaarde ook een foto (89 x 138 mm) van Maria Camps. Deze foto op dunner papier lijkt gekopieerd te zijn van een oudere foto omdat ze veel witruimte toont rond het eigenlijke portret dat ovaal van vorm is. Een vorm die gebruikt werd om foto’s te plaatsen in laat 19de-eeuwse fotoalbums waarin deze vorm al uitgespaard was. De keerzijde is een blanco postkaart. Het oorspronkelijk portret dateert in ieder geval van vóór haar overlijden in 1904. Maria zit voor een muur op een niet zichtbare stoel met de handen over elkaar op haar schoot. Ze draagt een lang donker kleed dat tot op de grond reikt zodat haar schoenen niet zichtbaar zijn. Over haar schouders draagt ze een donkere gebreide sjaal met franjes over de ganse omtrek. Het hoofddeksel bestaande uit minstens twee kleuren werd onder haar kin geknoopt. Omdat de belichtingstijd van foto’s in die tijd erg lang was kijken de geportretteerden meestal ernstig omdat het risico van een wazige foto bij het lachen te groot was. De foto dateert waarschijnlijk van rond de eeuwwisseling 19de/20ste eeuw toen Maria ongeveer 67 jaar was.

Bewaard gebleven foto’s van de kinderen van Petrus en Maria

Felix Eugenius, ° Tessenderlo, 28 juni 1874. Zijn overlijdensdatum is voorlopig onbekend. Van Felix bleven twee foto’s bewaard, op de ene staat hij kijkend naar rechts (74 x 108 mm, gesnoeid, achterzijde bruine postkaart), vermoedelijk had hij een glazen linkeroog wat de andere foto (60 x 88, gekarteld, achterzijde Photos Arthur/ 56, Bd Adolphe Max Bruxelles, paarsblauwe tekst), die later werd genomen, goed laat zien.

Maria Mathildis, ° Tessenderlo, 27 december 1863 Tessenderlo – † Brussel, 2 december 1921. Deze foto (70 x 115 mm, gesnoeid, achterzijde postkaart) werd gebruikt voor haar bidprentje. Mijn grootmoeder noemde haar ‘tant Mathil’.

Benedictus Franciscus, ° Tessenderlo, 11‑01‑1860 – † Schaarbeek, 11 maart 1944. Er is slechts één foto (86 x 120 mm, gesnoeid, postkaart) bekend van ‘Benoit’ zoals op het bidprentje staat vermeld, mijn grootmoeder noemde hem ‘nonkel Frans’.

Voor de foto’s van drie andere kinderen, zie:

http://testavzw.be/gefotografeerd-voor-eeuwig-fotos-van-voor-de-groote-oorlog/

Maria Theresia, ° Tessenderlo, 18 november 1856

Maria Clementina, ° Tessenderlo 18 mei 1862

Maria Coleta, ° Tessenderlo 13 januari 1869 – Poperinge † 26 mei 1940

Bronnen:

Dank aan Gaston Janse voor de genealogische informatie

https://spoorzoeker.petereyckerman.be/de-bijzondere-fotografenfamilie-becker-dispa/