De term ‘drachme’ is afgeleid van een Grieks woord dat ‘handvol’ betekent. Nu is het vooral bekend als de naam van een oude Griekse zilveren munt met een massa van bijna 4 g die een tweede leven kende na de onafhankelijkheid van Griekenland in 1832. Daarnaast is het ook de naam van een oude medicinale gewichtseenheid. Het woord ‘ons’ is afgeleid van het Latijnse uncia wat 1/12 van een geheel betekent. In dit geval 1/12 van een pond. 1 ons is gelijk aan 8 drachmen. De drachme wordt verder onderverdeeld: 8 drachme is 24 scrupel of 180 grein.

Zie ook:

http://testavzw.be/een-medicinaal-blokgewicht-van-3-uncia/

PPV 00841

Het medicinaal gewicht heeft de vorm van een afgeknotte piramide en is gemaakt van een koperlegering. Door deze tapse vorm was het gewicht gemakkelijk op te bergen in een kistje met uitgespaarde vierkante holtes zodat het niet knelde bij het uitnemen. Op het grondvlak staan een symbool voor drachme dat erg lijkt op het cijfer 3 en het cijfer 8. Deze werden in het metaal geklopt. Het cijfer 8 staat hier voor het aantal drachmen dat het gewichtje weegt. De massa is 21,34 g. De afmetingen van het grondvlak (bovenvlak) zijn 18,3 (17,2) x 18,3 (17,2). Het gewicht is 9,2 mm dik. Het gewicht werd gevonden in Diest en dateert van de 17de/18de eeuw.

Welke Vlaamse stad/regio?

In Bergen op Zoom moest in 1530 een medicinale drachme evenveel wegen als een Hongaarse dukaat en die weegt 3,49 g. Vermits het hier gaat om een gewicht voor 1 medicinale ons of 8 drachmen zou het theoretisch gewicht 27,92 g moeten zijn en dat is, rekening houdend met de corrosie van het gevonden gewicht, vrij goed. In Aalst, Brugge, Dendermonde, Gent, Geraardsbergen, Oudenaarde weegt een medicinale ons 22,95 g, in Mechelen 22,73 g, in Brussel is dat 23,06 g en in Antwerpen, Dessel, Geel, Herentals, Hoogstraten, Lier, Mol, Retie en Westerlo was het gewicht van  1 medicinaal pond vóór 1802 gelijk aan 3/5 x handelspond = 3/5 x 470,2 gram = 282,12 gram. Dus 1 ons woog daar 23,51 g. Op de ene plaats is een ons dus merkelijk lichter dan in een andere plaats. Gegevens over het gewicht van een medicinale ons in Diest konden niet achterhaald worden. Een medicinaal gewicht van een ½ drachme, eveneens in Diest gevonden, weegt 1,21 g, dus 1 ons weegt er minstens 19,36 g.

Zie:

http://testavzw.be/een-medicinaal-gewicht-van-%c2%bd-drachme-uit-de-zuidelijke-nederlanden/

Bronnen:

https://issuu.com/museabrugge/docs/museumbulletin2009-nr2/s/10346360

www.goudenzilverweging.nl

D. Wittop Koning & G. Houben, 2000 jaar gewichten in de Nederlanden. Stelsels, ijkwezen, vormen, makers, merken, gebruik, Lochem 1980