Officieel zijn er in de rooms-katholieke kerk duizenden heiligen. De recordhouder van het aantal heiligenverklaringen blijft Johannes Paulus II (1978-2005). Hij heeft tijdens zijn pontificaat 482 mensen heilig verklaard. Gelovigen denken dat heiligen na hun dood onmiddellijk naar de hemel gaan zonder tussenstop in het vagevuur. Heiligen werden en worden vaak te hulp geroepen bij ziekte of onheil. Ook hun relieken, stukjes been, huid of oorspronkelijke kledij, werden vereerd, maar meestal moest men zich behelpen met een devotiemedaille waarop de heilige afgebeeld staat. Bij het bidden werd over dergelijke medailles gewreven in de hoop dat de heilige hierdoor wat meer aandacht aan het gebed zou schenken.

In onze streken waren onder meer Corneli(u)s – beschermer van rundvee – en Benedictus – tegen de duivel – belangrijke heiligen. Iedere Vlaamse gemeente en stad heeft ook een patroonheilige aan wie de parochiekerk toegewijd is.

De twee heiligen die op de gevonden devotiemedaille afgebeeld staan, waren in Vlaanderen nauwelijks of niet gekend.

De devotiemedaille

Op de voorzijde van de ovale devotiemedaille van een gegoten koperlegering, staat een figuur ten voeten uit met in de linkerhand een palmtak die tot in de legende reikt maar waarvan de andere details moeilijk te herkennen zijn. In de legende staat binnen een lijnovaal ]. S . AGAPIT / A / LIB SS (I of V(?)). Op de keerzijde staat een bisschop ten voeten uit. Met de rechterhand houdt hij een geopend boek, in de linker een kromstaf die tot aan de grond reikt. In de legende staat S . [ ]TON . / A LIBSI.

Het draagoog is afgebroken. De afmetingen zijn 18 x 13,8 x 1,5 mm. De devotiemedaille werd gevonden te Diest en dateert vermoedelijk uit de 17de/18de eeuw.

Agapitus of Agapita ?

Het is niet helemaal duidelijk of we hier met een mannelijke heilige – Agapitus – of een vrouwelijk heilige – Agapita – te maken hebben. In het laatste geval zou het gaan om de heilige Agapita, een vrouwelijke martelares, die inmiddels uit de officiële heiligenkalender verdwenen is en waarover erg weinig informatie beschikbaar is maar die in Afrika de martelaarsdood vond. Zij werd onder meer in Rome en in Toledo vereerd en leeft nu nog vooral in de herinnering van de Mexicanen voort.

Voor een mannelijke heilige met de naam Agapitus komen maar liefst 6 kandidaten in aanmerking. De bekendste is Agapitius van Praeneste (ca. 250-274) die op bevel van de Romeinse keizer Aurelianus onthoofd werd nadat hij eerst gemarteld was, opgehangen en voor de leeuwen gegooid waarbij hij er op ‘miraculeuze’ wijze steeds heelhuids vanaf kwam. Over zijn naamgenoten Agapitus van Ravenna en Agapitus van Sinnada is erg weinig bekend. Ook twee pausen kregen de naam Agapitus I (6de eeuw) en Agapitus II (10de eeuw). Tenslotte is er nog Agapitus Anargyron, een heilige uit de Oekraïne. Als het om een mannelijke heilige gaat dan gaat onze voorkeur  in de eerste plaats naar Agapitius van Praeneste. Praeneste is de naam van de huidige stad Palestrina in Italië. Beide pausen komen immers niet in aanmerking omdat de afgebeelde figuur geen tiara draagt en een devotiemedaille uit die periode met de afbeelding van een Oekraïense heilige lijkt helemaal onwaarschijnlijk.

Atto

De tweede heilige is duidelijk een bisschop en zou de Portugese heilige Atto (1070-1153), bisschop van Pistoia in Italië, kunnen zijn. Maar de toewijzing is niet volledig zeker.

De herkomst van de medaille zou Italiaans kunnen zijn omdat alle heiligen die in aanmerking komen weinig nauwelijks of niet gekend zijn in onze streken maar wel in Italië. Het laatste deel van de legende op beide zijden A LIBSSI/V blijft echter onverklaard. Het lijkt immers erg onwaarschijnlijk dat dit zou wijzen op Leipzig dat in het Latijn soms Libzi genoemd wordt. Hoe dan ook, een rariteit, die verder onderzocht zou moeten worden

Bronnen

https://nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_christelijke_heiligen

https://nl.wikipedia.org/wiki/Agapitus_van_Palestrina

https://nl.wikipedia.org/wiki/Agapitus