Immense dubbele schouw en monumentale schoorsteen

In de woonkamer van de oude boerderij op het Hof van Goor stond een dubbele schouw. De woonkamer was op het ogenblik van het onderzoek gedegradeerd tot stal waar kalveren hun leven leidden. In deze woonkamer bevond zich een immense open haard (2,67 meter breed) die bijna de ganse muur in beslag nam. In de ruimte (werkruimte?) aan de andere zijde van de muur was een bijna identieke schouw opgericht maar deze schouw was deels verbouwd tot een broodoven. De omvang van de dubbele schoorsteen was enorm. Een bakstenen constructie van 2,67 x 1,5 meter reikte tot boven de nok. De steunelementen van de schouw zijn gemaakt van ‘Franse steen’ wat eigenlijk een algemene term is voor de (grijs)witte kalksteen die ook in België voorkomt. Iedere steun is opgebouwd uit 3 elementen. Het zwaarste element kan nog net, met veel moeite, door één man opgetild worden. We onderscheiden een bovenstuk met uitkragende versiering, een middenstuk en een voetstuk. Het voetstuk was in de boerderij slechts gedeeltelijk zichtbaar, ongeveer de helft bevond zich onder het vloerniveau. Een mogelijke verklaring is dat de steunen uit Franse steen vermoedelijk ingepast werden onder de reeds bestaande bakstenen schoorsteen ter vervanging van de oorspronkelijke steunen. De (elders gerecycleerde?) steunen waren iets te lang en moesten dus ingegraven worden. Volgens een andere theorie zou het verhogen van het vloerniveau oorzaak kunnen zijn van het deels verdwijnen van het voetstuk in de ondergrond. Een proefsleuf in de woonkamer bracht echter geen duidelijk ouder vloerniveau aan het licht. In ieder geval laat de schouwbalk de datum ‘ANNO 1770’ zien terwijl de steunen dateren uit de 16de eeuw. De datum geldt dus als laatste verbouwingsdatum van de schouw waarbij (in een latere faze?) tegen de steunen uit Franse steen langs de buitenzijde een bakstenen steunmuur werd geplaatst.Waarvoor de inititalen ‘MMW’ staan in de schouwbalk is tot op heden onbekend.

Afwerking van de schouw

Aan de afwerking van de kalkstenen elementen is nog goed te zien welke gedeelten zichtbaar waren en welke gedeelten in de muur staken. Langs de buitenzijde was ongeveer de helft zichtbaar, terwijl langs de binnenzijde meer dan 2/3 te zien was. Oorspronkelijk (l6de eeuw) was de Franse steen afgewerkt met een witte pleisterlaag. De linker- en de rechtersteun vertonen kleine verschillen: het middenstuk van het rechterelement heeft een lengte van 85,5 terwijl het linkerelement 87,5 centimeter meet. De steenhouwers hebben deze afwijking gecorrigeerd door het voetstuk in het ene geval 40,5 en in het andere geval 38,5 centimeter te maken zodat beide steunen toch even hoog werden. Beide bovenstukken zijn 45,5 centimeter hoog. Dit betekent dat het bovenstuk en het voetstuk samen ongeveer even hoog zijn als het middenstuk. Of dit zo standaard voorzien werd is ons onbekend. In totaal is iedere steun (rekening houdend met een voeg van 1,5 centimeter) dus 174,5 centimeter hoog. Verder zijn er nog zeer kleine verschillen die echter te wijten zijn aan het feit dat het hier handwerk betreft. Er kan nog opgemerkt worden dat in het verleden het middenstuk en het voetstuk van de linkersteun langs de binnenzijde schade heeft opgelopen aan de achterzijde waardoor er een gat is ontstaan dat moest dichtgepleisterd worden.

Heropbouw schouw in de kelder van het gemeentehuis

Testa kreeg de schouwelementen van de eigenaar (Tessenderlo Chemie NV) en op haar beurt schonk Testa de schouwelementen aan het gemeentebestuur onder de voorwaarde dat ze in museum ‘De Kelder’ ingepast werden. De schouw werd langs de binnenzijde afgewerkt met oude handgevormde bakstenen en de verstevigingsmuur uit baksteen langs de buitenkant werd weggelaten. Hierdoor wordt de oorspronkelijke 16de eeuwse situatie beter benaderd en oogt dit relict uit het bouwkundig verleden zeer fraai.